زنگ خطر صف طولانی کامیون ها در مرز هزینه پنهانی که به جیب مردم می رسد
به گزارش فراز برج، اختلال تجارت دریایی، فشار تجارت را به مرزهای زمینی منتقل کرده و توقف طولانی مدت کامیون ها در مرزها، باعث رشد هزینه حمل کالا می شود، بدین جهت اجرای فوری تمهیداتی برای تردد روان ضرورت دارد.
به گزارش فراز برج به نقل از مهر، اختلال در یکی از مهم ترین مسیرهای تجارت دریایی منطقه، معادلات حمل و نقل کالا در ایران را تغییر داده است؛ مسیری که قبل از این بخش قابل توجهی از صادرات و واردات کشور بوسیله آن انجام می شد، با اعمال محدودیت ها در تنگه هرمز با اختلال مواجه گردید و قسمتی از بار تجارت خارجی ایران بسمت مسیرهای جایگزین زمینی و ریلی هدایت شد.
در جریان جنگ ۴۰ روزه و بعد از ایجاد محدودیت در عبور دریایی، کشتی های حامل کالاهای ایران در تعدادی موارد محموله های خویش را در اولین بنادر در دسترس تخلیه کردند؛ اتفاقی که در عمل قسمتی از زنجیره تامین کالاهای ایرانی را از مسیر اصلی خود خارج و ضرورت استفاده از حمل و نقل جاده ای و ریلی برای رساندن این محموله ها به داخل کشور را دوچندان کرد.
در نتیجه، تعداد قابل توجهی از کانتینرهای حامل کالاهای ایران در گمرک های کشورهای دیگر دپو شده اند و انتقال آنها به کشور نیازمند استفاده از مسیرهای جایگزین جاده ای و ریلی است؛ موضوعی که در ماه های اخیر فشار قابل توجهی را بر مرزهای زمینی کشور وارد کرده است.
افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات برخی کالاها، محدودیت ظرفیت پذیرش کامیون در طرف پاکستانی و کاهش فعالیت مرز میرجاوه، از مهم ترین عواملی هستند که زمینه تشکیل صف های طولانی کامیون ها در ریمدان را فراهم آورده اند
وقتی بار تجارت دریایی به مرزهای زمینی منتقل شد
افزایش ناگهانی تقاضا جهت استفاده از مسیرهای زمینی در شرایطی رخداده که برخی مرزهای ایران و کشور مقابل اساساً برای پذیرش چنین حجمی از ناوگان طراحی نشده اند. توقف طولانی مدت کامیون ها در مرزهایی مانند بازرگان، ریمدان و میرجاوه، حال به یکی از چالش های جدی زنجیره حمل و نقل کالا تبدیل گشته است.
تداوم این وضعیت علاوه بر افزایش زمان انتقال کالا، نگرانی هایی را برای صاحبان کالا بوجود آورده است؛ چون که طولانی شدن فرایند ترخیص و جابه جایی می تواند به رشد هزینه های انبارداری، معطلی ناوگان و در تعدادی موارد خطر متروکه شدن کالا منجر شود. از طرف دیگر، توقف کامیون های تجاری در صف های طولانی نیز هزینه های قابل توجهی را به فعالین حمل و نقل تحمیل می کند.
کارشناسان حوزه حمل و نقل باور دارند مرزهای زمینی کشور تا حالا با چنین حجم انبوهی از کامیون مواجه نبوده اند لذا زیرساخت های موجود در تعدادی پایانه های دو کشور مبدا و مقصد برای پاسخگویی به شرایط جدید و تضمین عبور روان ناوگان کافی نیست.
ریمدان؛ مرزی که ناگهان در کانون تقاضا قرار گرفت
یکی از نمونه های بارز این وضعیت را میتوان در مرز ریمدان مشاهده کرد؛ مرزی که در شرایط جدید با افزایش قابل توجه تقاضا برای صادرات کالا به پاکستان روبرو شده است. افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات برخی کالاها، محدودیت ظرفیت پذیرش کامیون در طرف پاکستانی و کاهش فعالیت مرز میرجاوه، از مهم ترین عواملی هستند که زمینه تشکیل صف های طولانی کامیون ها در ریمدان را فراهم آورده اند.
در واقع، قسمتی از افزایش تقاضا در این مرز به نیاز پاکستان برای تامین قسمتی از سوخت و انرژی مورد نیاز خود از ایران بازمی گردد. قبل از شروع جنگ، پاکستان بخش قابل توجهی از نیاز سوختی خویش را از کشورهای عربی و بوسیله حمل و نقل دریایی تامین می کرد، اما با تشکیل محدودیت در عبور دریایی و اختلال در راه تنگه هرمز، قسمتی از این جریان تجاری با محدودیت روبرو شده و تقاضا جهت استفاده از مسیر زمینی ایران بالا رفته است.
از سوی دیگر، نیمه فعال شدن مرز میرجاوه به سبب مسایل امنیتی نیز بر شدت ازدحام در ریمدان افزوده است. قبل از این بخش قابل توجهی از کامیون ها از مرز میرجاوه عبور می کردند، اما با کاهش شدید ظرفیت پذیرش در این مرز، قسمتی از بار و ناوگان بسمت ریمدان هدایت شده است.
انتقال قسمتی از بار تجارت خارجی از دریا به جاده و ریل، بااینکه در کوتاه مدت می تواند به حفظ جریان تجارت کمک نماید، اما هم زمان ضعف زیرساخت های برخی مرزها و محدودیت ظرفیت پایانه های مرزی را بیشتر از گذشته آشکار کرده است. به بیان دیگر، مسیرهای جایگزین زمانی می توانند نقش حقیقی خویش را در شرایط اضطراری ایفا کنند که زیرساخت های آنها از قبل برای افزایش ناگهانی تقاضا آماده شده باشد؛ در غیر این صورت، انتقال فشار از یک شیوه حمل و نقل به شیوه دیگر، فقط محل ایجاد گلوگاه را تغییر می دهد
ظرفیت ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون؛ گلوگاه اصلی در طرف پاکستانی
محدودیت ظرفیت پذیرش در طرف پاکستانی نیز یکی دیگر از حلقه های اصلی این زنجیره است. برپایه اعلام مسئولان سازمان راهداری، طرف پاکستانی در بهترین شرایط امکان پذیرش حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون در روز را دارد، در حالیکه حجم تقاضای ایجادشده در شرایط فعلی بمراتب بیش از ظرفیت موجود است.
این محدودیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که ریمدان تنها محل عبور کامیون های صادراتی نیست و هم زمان قسمتی از کالاهای وارداتی و کالاهای اساسی مانند برنج نیز از این مسیر وارد کشور می شود. همینطور قسمتی از بارهای ترانزیتی که از کراچی وارد مسیر می شوند، از همین مرز عبور می کنند.
بنابراین، افزایش هم زمان جریان صادرات، واردات و ترانزیت در مرزی که زیرساخت های آن متناسب با چنین حجمی از تقاضا نیست، طبیعی است که به تشکیل صف های طولانی و افزایش زمان توقف ناوگان منجر شود.
در واقع، مسئله ریمدان فقط افزایش تعداد کامیون ها نیست؛ بلکه ناهماهنگی میان حجم تقاضای ایجادشده و ظرفیت حقیقی زیرساخت های مرزی، به گلوگاهی تبدیل گشته که اثر آن مستقیماً به صاحبان کالا و شرکتهای حمل و نقل منتقل می شود.
بازرگان؛ صف ۵۵۰۰ کامیون در یکی از مهم ترین مرزهای تجاری
این وضعیت البته محدود به مرزهای شرقی کشور نیست. در مرز بازرگان نیز افزایش فشار بر شبکه زمینی حمل و نقل مشاهده می شود؛ مرزی که یکی از مهم ترین مبادی تجارت خارجی ایران بشمار می رود و در شرایط فعلی با افزایش حجم ورودی و خروجی ناوگان روبرو شده است.
پیمان سنندجی، رییس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران در گفتگو با گزارشگر مهر در رابطه با چالش های توقف طولانی کامیون های تجاری در مرزها اظهار نمود: با عنایت به این که تجارت دریایی کشور هنوز به روال عادی بازنگشته است، حمل و نقل جاده ای و ریلی اهمیت خیلی زیادی پیدا کرده و این دو مبحث در شرایط فعلی خیلی حائز اهمیت هستند.
وی اضافه کرد: در مرزهای شرقی کشور، قسمتی از جابه جایی کالا از مسیرهای شرقی به انجام می رسد و هم اکنون در تعدادی مرزها شاهد تجمع ورودی ها هستیم. به عنوان نمونه، در مرز ریمدان به سبب این که تا حالا این تعداد خودرو وارد این مرز نشده بود، زیرساخت و آمادگی موردنیاز برای پذیرش این حجم از کامیون های تجاری وجود ندارد.
سنندجی بیان کرد: مرز ریمدان هم اکنون یک مسیر خاکی و یک گذر خیلی کوچک است و باید برای این شرایط فکر کرد. البته برای حل این مشکل درحال برنامه ریزی هستند و هفته ی پیش نیز به ما اعلام گردید که مرز ریمدان بصورت ۲۴ ساعته فعال گردیده است.
وی افزود: در مرز بازرگان نیز شرایط مشابهی وجود دارد و قاعدتاً ظرفیت ورودی و خروجی مرزها با عنایت به شرایط و اوضاع فعلی با مشکلاتی روبرو شده است.
رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران اشاره کرد: حدود یک ماه پیش یا سه هفته گذشته از مرز بازرگان بازدید کردیم و در آن زمان نزدیک به ۵۵۰۰ خودرو در نوبت بودند. برای مدیریت این وضعیت، سامانه ای برای نوبت دهی بوجود آورده اند که کامیون ها بوسیله آن نوبت دریافت می کنند و سپس به آنها اعلام می شود که برای نمونه دو روز بعد، در ساعت مشخصی برای عبور از مرز مراجعه نمایند.
وی تصریح کرد: حقیقت این است که وقتی حدود ۵ هزار تا ۵۵۰۰ خودرو در نوبت عبور از مرز قرار دارند، با عنایت به این که در قسمت حمل و نقل دریایی و جابه جایی از مسیر دریا مسایل و مشکلاتی ایجاد شده، این فشار به مرزهای زمینی و ریلی منتقل می شود و درنتیجه شاهد تجمع کامیون ها در این بخش ها هستیم.
راهکار عبور از گلوگاه های مرزی چیست؟
سنندجی با تاکید بر ضرورت افزایش ظرفیت عملیاتی مرزها عنوان کرد: مرزها حتما باید بصورت ۲۴ ساعته فعال باشند. همینطور امکان دارد برای جابه جایی کالاهای اساسی، مسیر خاص تری درنظر گرفته شود. اینها تمهیداتی است که به عقیده من باید برای آنها برنامه ریزی شود؛ همه این مباحث منتقل شده و درحال برنامه ریزی برای اجرای این اقدامات هستند تا این اتفاقات محقق شود.
این اظهارات در حالی مطرح می شود که انتقال قسمتی از بار تجارت خارجی از دریا به جاده و ریل، بااینکه در کوتاه مدت می تواند به حفظ جریان تجارت کمک نماید، اما هم زمان ضعف زیرساخت های برخی مرزها و محدودیت ظرفیت پایانه های مرزی را بیشتر از گذشته آشکار کرده است.
به بیان دیگر، مسیرهای جایگزین زمانی می توانند نقش حقیقی خویش را در شرایط اضطراری ایفا کنند که زیرساخت های آنها از قبل برای افزایش ناگهانی تقاضا آماده شده باشد؛ در غیر این صورت، انتقال فشار از یک شیوه حمل و نقل به شیوه دیگر، فقط محل ایجاد گلوگاه را تغییر می دهد.
سرنوشت کانتینرهای ایرانی در پاکستان چه می شود؟
در کنار صف های کامیون، سرنوشت کانتینرهای ایرانی باقیمانده در پاکستان نیز به یکی از مسایل مهم زنجیره لجستیک کشور تبدیل گشته است. قسمتی از این کانتینرها که در جریان اختلالات حمل و نقل دریایی در پاکستان باقیمانده اند، همچنان نیازمند تعیین تکلیف و انتقال به داخل کشور هستند.
سنندجی در جواب پرسشی در رابطه با وضعیت کانتینرهای ایرانی باقیمانده در پاکستان و این که آیا این کانتینرها به کشور منتقل شده اند یا همچنان در پاکستان قرار دارند، اظهار داشت: درحال برنامه ریزی برای انتقال این کانتینرها هستیم. جلسه ای با مدیران گمرک و مدیران مرتبط در کراچی و مجموعه های معادل آن برگزار شده و درحال برنامه ریزی هستیم تا کانتینرهای باقیمانده جابه جا شوند.
رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران تاکید کرد: حتما صاحبان کانتینرها و صاحبان کالا به اتاق بازرگانی تهران مراجعه نمایند تا برپایه برنامه ریزی های انجام شده بتوانیم صاحبان کالا را شناسایی کنیم؛ صاحبان کالا باید خودشان برای انجام این فرایند رجوع کنند، برای اینکه عملیات اجرایی جابه جایی و ارایه مدارک باید توسط آنها صورت گیرد. بدین سبب ضروری است صاحبان کالا مراجعه نمایند تا بتوانیم روند جابه جایی کالاها را تسریع نماییم.
سنندجی در انتها تصریح کرد: انتقال قسمتی از کانتینرهای ایرانی از پاکستان به داخل کشور در حال انجام می باشد، اما تعداد زیادی کانتینر همچنان در پاکستان وجود دارد و برای جابه جایی این تعداد کانتینر، صاحبان کالا حتما باید درخواست خویش را اعلام کنند تا این انتقال صورت گیرد.
تداوم توقف و معطلی کامیون ها در مرزها، علاوه بر اختلال در جریان تجارت و افزایش زمان ترخیص و جابه جایی کالا، هزینه های حمل و نقل و لجستیک را افزایش می دهد؛ هزینه هایی که در نهایت به قیمت تمام شده کالا منتقل شده و فشار بیشتری بر مصرف کننده نهائی وارد می کند
زنگ خطر در مرزهای زمینی؛ افزایش معطلی کامیون ها هزینه تجارت را بالا می برد
آنچه حال در مرزهای زمینی کشور رخ می دهد، تنها یک ازدحام مقطعی در صف کامیون ها نیست؛ بلکه تصویری از میزان آمادگی شبکه لجستیکی ایران برای مواجهه با شوک های ناگهانی در تجارت خارجی است. اختلال در راه دریایی، قسمتی از بار را بسمت جاده و ریل سوق داده و افزایش تقاضا در مرزهایی مانند ریمدان و بازرگان، ظرفیت محدود زیرساخت های موجود را نمایان کرده است.
از یک سو صاحبان کالا با رشد هزینه و زمان توقف مواجه اند و از طرف دیگر، ناوگان حمل و نقل تجاری نیز با انتظار طولانی و رشد هزینه های عملیاتی مواجه شده است.
در چنین شرایطی، فعال شدن شبانه روزی مرزها، ایجاد مسیرهای ویژه برای کالاهای اساسی، تقویت زیرساخت های پایانه های مرزی، افزایش هماهنگی با کشورهای طرف تجاری و سرعت بخشیدن به تعیین تکلیف کانتینرهای باقیمانده در کشورهای دیگر، همچون اقداماتی است که می تواند از تبدیل یک اختلال در راه دریایی به بحران در زنجیره حمل و نقل زمینی پیشگیری کند.
تجربه ماه های اخیر نشان داده است که مسیرهای جایگزین، زمانی می توانند پشتوانه تجارت خارجی کشور باشند که ظرفیت آنها نه فقط برای شرایط عادی، بلکه برای دوره های جهش ناگهانی تقاضا و بروز اختلال در مسیرهای اصلی نیز پیش بینی شده باشد؛ در غیر این صورت، هر شوک در تجارت دریایی می تواند موج جدیدی از فشار را در مرزهای زمینی ایجاد نماید.
در مجموع، ادامه توقف و معطلی کامیون ها در مرزها، علاوه بر اختلال در جریان تجارت و افزایش زمان ترخیص و جابه جایی کالا، هزینه های حمل و نقل و لجستیک را افزایش می دهد؛ هزینه هایی که در نهایت به قیمت تمام شده کالا منتقل شده و فشار بیشتری بر مصرف کننده نهائی وارد می نماید.
منبع: فراز برج
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب